U pitanju je jedno od najtežih pitanja u astronomiji: gde se tačno nalazi ivica Mlečnog puta? S obzirom na to da se nalazimo unutar same galaksije, teško je proceniti gde ona počinje. Situacija postaje još složenija kada pokušamo da definišemo šta tačno predstavlja „ivicu“.
Novi rad istraživača sa Univerziteta na Malti sugeriše da su pronašli odgovor. U svom radu, objavljenom u časopisu Astronomy & Astrophysics, jasno su pokazali da se „ivica“ nalazi između 11.28 i 12.15 kiloparseka od centra galaksije, što je otprilike 40.000 svetlosnih godina.
Istraživači su analizirali starosti više od 100.000 divovskih zvezda koristeći podatke iz nekoliko različitih istraživanja, uključujući APOGEE-DR17, LAMOST-DR3 i Gaju. U tim podacima otkrili su zanimljivu priču o evoluciji pozicije zvezda u galaksiji i njihovoj starosti.
Ova veza može se predstaviti kao U kriva, gde je Y osa starost, a X osa udaljenost od centra galaksije. To znači da su zvezde bliže centru starije, dok se starost smanjuje do određene tačke, a zatim ponovo raste.
Zašto postoji U kriva? Razlozi su višestruki. Bliže crnoj rupi u centru galaksije, bilo je mnogo više gasa i prašine, što je dovelo do ranije formacije zvezda. Udaljenije, gas i prašina su rasprostranjeniji, a gravitaciona privlačnost koja dovodi do formacije zvezda dešava se sporije.
Šta se dešava iza te ivice? Jednostavan odgovor je da su spoljašnji delovi galaksije naseljeni migrantima zvezdama koje su formirane unutar područja formiranja zvezda, a zatim su iz nekog razloga pomerene dalje. Dva glavna uzroka te migracije su gravitacione sile spiralnih krakova ili „centralna šipka“ koja može izbaciti zvezde iz područja formiranja.
Dok su unutrašnji delovi galaksije sastavljeni od starijih zvezda, spoljašnji delovi su takođe stari, jer su migrirali tokom milijardi godina. Rad takođe objašnjava zašto postoji jasna granica formiranja zvezda na 40.000 svetlosnih godina, navodeći tri razloga, uključujući vanjsku Lindbladovu rezonancu i galaktičko uvijanje.
Ova otkrića imaju zanimljive implikacije za samu galaksiju. Jasno definišu Mlečni put kao tip II (smanjujući) disk galaksiju, deleći taj profil sa oko 60% sličnih galaksija u lokalnom univerzumu. Razumevanje ovih karakteristika pomaže nam da bolje shvatimo širu priču o Mlečnom putu i njegovim susedima.
